Turkije
Achtergrondinformatie
Praktische informatie
Achtergrondinformatie
Bevolking
Turkije heeft een oppervlakte van 769.360 km² (19 maal Nederland en 25 maal België) en telt bijna 77 miljoen mensen. Ongeveer de helft daarvan woont op het platteland. Meer en meer mensen trekken naar de steden, op zoek naar werk. De steden zijn echter niet in staat de snelle toeloop van bewoners op te vangen. De mensen zoeken daarom hun toevlucht tot de gecekondu, in één nacht gebouwde (krot)woningen. Geografisch kan de bevolking worden onderscheiden in de West-Turkse (geürbaniseerde) bevolking en die van Anatolië. De westerse bevolking leeft onder relatief goede omstandigheden (vergelijkbaar met die in Zuid-Italië en Griekenland), met uitzondering van de bewoners van sommige snel uitdijende, verpauperde stadswijken. Op de Anatolische hoogvlakte ontbreken de meeste sociale voorzieningen en de bevolking is er veel traditioneler ingesteld dan in het westen van Turkije. De sociale verhoudingen op het Turkse platteland, vooral in het oosten, worden vooral bepaald door islam en traditie. De familie functioneert dikwijls nog als productie- en consumptie-eenheid, dat wil zeggen dat zelf producten verbouwen voor eigen gebruik.
De mannen- en de vrouwenwereld zijn vaak streng gescheiden en bij huwelijken is de bruidsschat nog zeer gebruikelijk. In de dorpssamenleving spelen de imam (de voorganger in het gebed) en de aga (stamhoofd, grootgrondbezitter) vaak een grote rol. Vaak vervult de aga in het kader van heersende verhoudingen een rol als schakel tussen dorp en centrale overheid. Toenemende migratie (naar de steden en naar het buitenland) brengt wijzigingen in dit patroon. Het percentage van analfabeten ligt veel hoger bij de vrouwen (23 procent) dan bij de mannen (6 procent).
De bevolking van Turkije bestaat uit Turken (73 procent), Koerden (21 procent), Arabieren (2 procent), Tsjerkessen (2 procent) en Georgiërs (0,5 procent). De Koerden vormen de grootste etnische minderheid in Turkije. Hun precieze aantal is niet bekend, omdat hun bestaan officieel altijd is ontkend en ze daarom staan ingeschreven als Turk in plaats van als Koerd. Het merendeel van de Koerdische bevolking leeft in het oosten en zuidoosten van het land.
Communicatie
Luchtpost (uçakla) van Turkije naar de Benelux doet er een aantal dagen over. In elke plaats vind je wel een postane (postkantoor) waar je post- en geldzaken kunt afhandelen. Als je post in de daarvoor bestemde gele brievenbussen deponeert, doe het dan in het vak yurtdışı.
Internationaal bellen levert in Turkije geen problemen op. De goedkoopste manier van telefoneren is vanuit een telefooncel. Voor deze telefoons heb je een telefoonkaart nodig (telefon kartı). Deze zijn te koop in eenheden van 50 en van 100, bij een postkantoor of kiosk. Het internationale landennummer van Turkije is +90, dat van Nederland +31 en van België +32. Bijna iedereen in Turkije heeft tegenwoordig een mobiele telefoon (cep). Het gebruik is de laatste jaren wel aan banden gelegd en op verschillende plaatsen, bijvoorbeeld in auto’s, bussen, tram en metro, verboden. Dit in verband met geluidsoverlast en gevaar op de weg. Wil je met je mobiel telefoneren, informeer dan voor vertrek of je provider een overeenkomst heeft met een Turkse maatschappij en wat de kosten zijn. In enkele afgelegen gebieden, bijvoorbeeld in delen van Cappadocië, is geen mobiel bereik. Een e-mail versturen is doorgaans geen probleem. In vrijwel alle steden en toeristenplaatsen zijn internetcafés.
Eten en drinken
In Turkije heb je in de wat grotere plaatsen een ruime keuze aan restaurants waar je voor een redelijk bedrag kunt genieten van allerlei schotels. De Turkse keuken is beroemd om haar verfijnde spijzen, al bieden de doorsnee restorans (restaurants) en lokanta's (goedkope zelfbedieningsrestaurants) veelal een soortgelijk assortiment aan gevulde groenten en stoofschotels en bereidt iedere kebap salonu vleesgerechten aan het spit. Wel heeft iedere streek haar eigen regionale specialiteiten. In de lokanta staan bij de ingang grote bakken met kant-en-klaar eten, dat warm gehouden wordt. Restorans zijn over het algemeen duurder dan lokanta's. Als je de menukaart niet begrijpt, kun je in vitrines je gerecht(en) uitzoeken. Vaak mag je een blik in de keuken werpen, als je dat eerst even vraagt. In toeristische plaatsen is er behalve een Turkse keuken ook een internationale. De tafels worden over het algemeen goed schoon gehouden. Een goed lopend restaurant heeft vaak jongens in dienst die alleen aangesteld zijn om de tafels te dekken en af te ruimen. Het kan dan ook gebeuren dat je je laatste hap nog niet verwerkt hebt, of je bord wordt al weggenomen.
Het ontbijt bestaat uit brood waarbij witte geitenkaas, olijven, boter, jam en soms eieren en vleeswaren worden geserveerd. Is er in je hotel geen kahvaltý (ontbijt) te krijgen, dan vind je in de buurt meestal wel een pastane (banketbakker) of lokanta waar men een ontbijt serveert.
Turken eten hun hoofdmaaltijd vaak halverwege de dag. ’s Avonds volgt een warme, maar lichtere variant. Traditioneel begint een Turkse maaltijd met meze, een keur aan voorgerechten, de meeste koud geserveerd, waaruit je een aantal kiest. Typische voorgerechten zijn: Patlican salatasi (salade van gemalen aubergine), piyar salatasi (salade van witte bonen), börek (tot sigaren opgerolde bladerdeegrolletjes gevuld met bijvoorbeeld rijst en gehakt of met kaas en peterselie), biber dolmasi (met rijst en gehakt gevulde paprika's of aubergines), yaprak dolma (wijnblad gevuld met rijst). Een gemengde salade bestaat uit vaak niet meer dan een paar schijven tomaat, komkommer en wat uienringen. Er zijn ook meer gevarieerde salades. Over het algemeen wordt de salade vóór het hoofdgerecht geserveerd.
Het hoofdgerecht bestaat meestal uit lams- of schapenvlees, gegrild of gestoofd met groenten, vers brood en pilav (rijst) of gekookte gebroken tarwe (bulgur).
Sishkebab (een spies met stukjes geroosterd lamsvlees) is een Turkse uitvinding. Overal tref je de kebapçis aan en döner kebab (schapenvlees dat in lange repen aan een spit bevestigd is en langzaam langs een gloeiend vuur draait; de geroosterde buitenkant wordt er in dunne schijfjes afgesneden), adana kebab (sterk gekruid geroosterd vlees), köfte (gehaktballetjes), shaslik (spies met stukjes rund- of schapenvlees waar ook uien, stukjes nier en lever tussen zitten). In veel restaurants kun je ook kip (tavuk) bestellen, die op verschillende manieren kan zijn klaar gemaakt en visschotels. Vis (balik) kan soms prijzig zijn. Er is zwaardvis (kiliç), makreel (uskumru), tonijn (palamut), forel (alabalik) en sardine (sardalya). De vis kan geroosterd (izgara) of gebakken (tava) gegeten worden. Een Turkse pizza is een ander alternatief.
Vegetariërs hebben minder keuze, maar van de honger zul je niet omkomen. Maak gewoon een compleet maal van de meze (voorgerechten). Aubergine is groente nummer één: kijk uit naar de imam bayildi (de priester viel flauw), een schotel met gevulde aubergine. Bladgroenten komen weinig of niet voor, maar komkommer, paprika, aubergine, uien, aardappelen, bonen en courgettes worden volop gebruikt. Groenten worden meestal door en door gaar gekookt of gestoofd.
Een uitgebreide maaltijd wordt afgesloten met een dessert. Toetjes (tatlilar) zijn zoet (vaak druipend van de honing) en bestaan uit een combinaties van vruchten, noten en gebak, zoals de baklava. Helva zijn de mierzoete amandelblokken met sesamolie. Verder is er yoghurt, amandelpudding (asure), rijstpudding (sütlak) of vers fruit zoals appels, peren, sinaasappelen, druiven, perziken, watermeloenen, suikermeloenen of vijgen.
De nationale drank is çay (thee). Thee wordt geserveerd in kleine glaasjes met een paar klontjes suiker op een schoteltje. Koffie (kahve) is minder populair en dus moeilijker te krijgen. Het wordt gedronken uit hele kleine kopjes met veel drab erin, die eerst moet bezinken. In veel toeristische restaurants wordt in plaats van Turkse koffie ook wel nescafé geserveerd. Hoewel alcohol voor de meeste moslims officieel is verboden, nemen veel Turken het daarmee niet zo nauw. Bier, wijn en raký zijn in de wat duurdere restaurants vaak gewoon verkrijgbaar. Raki is een sterk alcoholische anijsdrank, die uit druiven wordt gedestilleerd. Deze wordt puur gedronken of aangelengd met water. Frisdrank is overal goed verkrijgbaar. Je kunt beter geen water uit de kraan drinken, mineraalwater (maden suyu) is bijna overal te koop.
Feestdagen
Feestdagen in Turkije zijn te verdelen in religieuze en nationale feestdagen. Belangrijke nationale feestdagen zijn: Nieuwjaarsdag (1 januari); Onafhankelijkheids- en kinderdag (23 april); Herdenkingsfeest Atatürk en Jeugd- en sportdag (19 mei); Dag van de Overwinning in de Turks-Griekse onafhankelijkheidsoorlog in 1922 (30 augustus); Dag van de Republiek, oprichting van de Republiek Turkije (29 oktober).
Onder Atatürk werd in Turkije de islamitische kalender vervangen door de Gregoriaanse, die in het Westen gangbaar is. Van de islamitische feestdagen bleven alleen de belangrijkste twee, het Ramazan Bayramý (breken van de vasten) en het Kurban Bayramý (offerfeest) als officiële feestdagen gehandhaafd. Omdat deze oorspronkelijk zijn verbonden met een maanjaar schuiven de islamitische feestdagen ieder jaar 10 à 11 dagen naar voren op onze Gregoriaanse kalender, die is gebaseerd op de zon.
De ramadan (20 juli-18 augustus 2012; 9 juli-7 augustus 2013) is het belangrijkste islamitische feest. Het feest duurt de hele negende maand van het islamitische jaar en is de vastenmaand. Tijdens deze periode eten, drinken en roken moslims niet tussen zonsopgang en zonsondergang. Vasten is een van de belangrijkste plichten van een moslim. Overigens houden niet alle Turken zich zo streng aan de regels.
Het driedaagse Ramazan Bayramý (19-22 augustus 2012; 8-11 augustus 2013), luidt het einde van de ramadan in. Het huis wordt nog een keer gepoetst en de mensen kleden zich zo mooi mogelijk. Iedereen gaat bij elkaar op bezoek om elkaar te feliciteren met een goed volbrachte vastenperiode. Ook de armen krijgen iets extra’s. Met het suikerfeest begint het bedevaartsseizoen naar Mekka. Deze drie dagen worden door Turken in Nederland soms ook wel Þeker Bayramý, het suikerfeest genoemd, vanwege de suikerbeesten en het snoepgoed dat bij het feest aan kinderen wordt uitgedeeld.
Het offerfeest, Kurban Bayramý (26 oktober 2012; 15 oktober 2013), begint op de tiende dag van de laatste maand van het jaar. Dit feest is voor Turkse moslims net zo belangrijk als Kerstmis voor christenen. Ter nagedachtenis aan Ibrahim (Abraham) die in plaats van zijn zoon Ismael (vergelijk in Oude Testament Isaak) een lam offerde aan God, slachten veel moslims een schaap of koe. De dieren worden ritueel geslacht en het vlees wordt gedeeld met familie en vrienden. Een deel wordt weggegeven aan de armen. Voorafgaand aan het offerfeest ziet men vooral in de kleine steden en dorpjes dat er ijverig lammetjes worden vetgemest om als malse bout te dienen.
Familiefeesten zoals geboorte, besnijdenis, verloving en huwelijk worden als het enigszins mogelijk is groots gevierd. Omdat de feesten veel geld kosten, wordt er vaak lang voor gespaard. In de dorpen wordt iedereen uitgenodigd en in de steden worden uitnodigingen verstuurd. Toeristen zijn alleen welkom wanneer ze gevraagd worden. Mocht je dat overkomen, maak daar dan zeker gebruik van!
Gewoonten en gebruiken
In Turkije verschillen de omgangsvormen per regio. In steden als Ankara, Istanbul en Izmir en aan de kusten van de Egeïsche- en Middellandse Zee, is men redelijk gewend aan westerse omgangsvormen. Maar in Oost-Turkije is dat allerminst het geval. Het is raadzaam om er bij de keuze van je kleding rekening mee te houden dat Oost-Turkije een traditioneel en veelal conservatief gebied is. Vooral bij vrouwen wordt het op prijs gesteld als ze voldoende bedekt - benen en bovenarmen, geen nauwsluitende outfits - gekleed gaan. Verder is het er ongebruikelijk dat mannen en vrouwen in het openbaar genegenheid voor elkaar tonen. Voor de wet zijn vrouwen gelijk aan mannen, maar in het grootste deel van Oost-Turkije hebben veel vrouwen uit armere, laagopgeleide milieus niet veel te vertellen en moeten ze zich aan traditionele, ongeschreven regels houden. Totdat een meisje een huwelijkskandidaat heeft gevonden en getrouwd is, wordt er door de familie streng gewaakt over haar eerbaarheid en maagdelijkheid.
Meer informatie over culturele verschillen en omgangsvormen vind je in TE GAST IN Turkije. Het boekje kost 8,95 en is te bestellen via www.tegastin.nl.
Kaarten en literatuur
KIDS VER OP REIS reisverhalen van avontuurlijke gezinnen.
Een fraai geïllustreerd boek met dertig persoonlijke verhalen van ouders en kinderen die op reis zijn geweest in Azië, Afrika en Latijns-Amerika. Aan de hand van hun verhalen krijg je een idee wat er allemaal te beleven is, hoe het er onderweg aan toegaat en vooral hoe kinderen een verre reis ervaren. Een inspirerend boek voor het hele gezin. Uitgave: Informatie Verre Reizen, Nijmegen, 176 pag., ISBN 90 76888 58 2.
Koning Aap Reizigers kunnen het boek met korting bestellen voor € 14,95 incl. verzendkosten ( i.p.v. € 23,90) o.v.v. code KI-8710-1495. Klik hier.
Klimaat
De zomer in Turkije gaat gelijk op met de zomer in Nederland en België. Het belangrijkste verschil is dat de Turkse zomers veel warmer zijn en beduidend langer duren dan bij ons, met name in de kustgebieden die je op deze reis aandoet. In hartje zomer kan het hier overigens erg heet worden... Het is dan prettig om 's middags, net als de lokale bevolking, een siësta te houden. De meeste regen valt tussen november en maart, maar over het algemeen zijn dit geen hele grote hoeveelheden.
Klimaattabel: De vier cijfers die telkens worden genoemd zijn van links naar rechts: de gemiddelde maximumtemperatuur in graden Celsius, de gemiddelde minimumtemperatuur in graden Celsius, de neerslag per maand afgerond in millimeters, en aantal zonuren per dag.
ISTANBUL (hoogte: 48 m.) |
| Maand | Max T | Min T | Regen | Zon |
| Januari | 8 | 4 | 90 | 3 |
| Februari | 9 | 3 | 80 | 4 |
| Maart | 11 | 4 | 70 | 5 |
| April | 16 | 8 | 60 | 6 |
| Mei | 21 | 13 | 50 | 8 |
| Juni | 24 | 17 | 40 | 10 |
| Juli | 28 | 18 | 40 | 12 |
| Augustus | 28 | 19 | 30 | 11 |
| September | 23 | 17 | 60 | 8 |
| Oktober | 20 | 14 | 70 | 6 |
| November | 15 | 9 | 90 | 4 |
| December | 11 | 7 | 110 | 3 |
SELÇUK (hoogte: 98 m.) |
| Maand | Max T | Min T | Regen | Zon |
| Januari | 12 | 5 | 120 | 4 |
| Februari | 14 | 6 | 90 | 6 |
| Maart | 17 | 7 | 80 | 6 |
| April | 21 | 10 | 50 | 8 |
| Mei | 26 | 14 | 40 | 10 |
| Juni | 31 | 19 | 20 | 12 |
| Juli | 33 | 21 | 10 | 13 |
| Augustus | 33 | 20 | 10 | 12 |
| September | 29 | 18 | 30 | 10 |
| Oktober | 24 | 14 | 60 | 8 |
| November | 19 | 9 | 90 | 6 |
| December | 13 | 7 | 130 | 4 |
Landschap
Turkije ligt voor 3 procent in Europa (Thracië) en voor 97 procent in Azië (Anatolië). Beide delen zijn van elkaar gescheiden door de Bosporus, de Zee van Marmara en de Dardanellen die samen weer de verbinding vormen tussen de Egeïsche Zee (ten westen van Turkije) en de Zwarte Zee (ten noorden van het land).
De landschappen zijn erg gevarieerd. Baaien, rotsen, zand- en kiezelstranden aan de 8000 kilometer lange kuststrook. Hoge bergen, zoutmeren, steppen en rivieren in het Anatolische binnenland. De hoogste bergen liggen in het oosten en vormen een natuurlijke grens met Georgië, Armenië en Iran. De berg Ararat, een uitgedoofde vulkaan, is met 5185 meter de hoogste van het land. Op deze eeuwig besneeuwde berg zou de ark van Noach gestrand zijn. Vulkanisme heeft een belangrijke rol gespeeld in de vorming van het landschap in de oostelijke delen van Anatolie. In Cappadocië is een wonderlijk landschap met rotsformaties ontstaan als gevolg van de vulkanische uitbarstingen van de Erciyas Dagi zo'n 15 miljoen jaar geleden. Door de invloed van regen en wind hebben de vulkanische gesteenten (het zachte poreuze tufsteen en het harde basalt) vreemde vormen gekregen.
In het voorjaar laten de kusten van de Middellandse Zee en de Egeïsche Zee één grote bloemenzee zien. Wilde bloemen en struiken zijn alom tegenwoordig. Het Taurusgebergte in het zuiden heeft beboste en kale hellingen, in de lente en zomer begroeid met gras. Aan de kusten zie je palm-, pijn- en avocadobomen, ook groeien er vijgen, olijven, citrusvruchten, bananen. Aan de Zwarte Zee kom je vooral thee en tabaksplantages tegen.
Religie
De Turkse bevolking bestaat uit ongeveer 98 procent moslims, waarvan 70 procent soennieten, 15 tot 25 procent alevieten en kleinere groepen sjiieten en yezidieten. De enige door de overheid erkende minderheden zijn de Grieks-orthodoxe en Armeense christenen en sefardische joden.
In 1928 schafte Atatürk de islam als staatsgodsdienst af. De nationale rustdag werd zondag, in plaats van vrijdag (de eigenlijke rustdag van de moslims). Van de religieuze feesten werden alleen het Offerfeest en het Suikerfeest als nationale feestdag gehandhaafd. De rechtspraak werd herzien naar westers voorbeeld en de bouw van nieuwe moskeeën en het dragen van de sluier werden verboden. Momenteel is er weer een toenemende belangstelling voor het geloof, en door deze re-islamisering van de samenleving is het ook een belangrijk onderwerp voor de overheid, alleen al uit electorale overwegingen. Er mogen weer moskeeën worden gebouwd, er wordt veel religieuze literatuur verkocht, islamitische opleidingsinstituten schieten uit de grond en sinds 1990 is het studentes weer toegestaan een hoofddoek te dragen op de universiteit. Landen als Iran en Saoedi-Arabië steunen deze godsdienstige opleving met enorme geldbedragen. De progressievere Turkse bevolking vreest dat het land de kant van Iran opgaat.
Het woord 'islam' betekent letterlijk 'overgave aan de wil van God'. Vijf maal per dag moet een moslim in gebed en spreekt dan de shahada uit. 'La ilaha illa Allah. Muhammudu rasulu Allah.' 'Er is niets goddelijks behalve God. Mohammed is zijn profeet.' Allah openbaarde in de zevende eeuw aan Mohammed het Woord Gods middels de aartsengel Gabriël. Die openbaringen zijn opgetekend in het heilige schrift van de islam, de koran. Eeuwenlang vormde de sharia, de heilige wetten van de islam gebaseerd op de koran, de kern van de rechtspraak, de wetgeving en het onderwijs in de islamitische landen. Er zijn vijf plichten die iedere moslim moet nakomen, de zogenoemde vijf zuilen van de islam: De shahada, geloofsbelijdenis, is de eerste en belangrijkste van de vijf zuilen of verplichtingen van de islam. Voorafgaand aan het gebed worden eerst gezicht, voeten en armen gereinigd. Het ritueel van het bidden, de salat, is de tweede zuil. Vanaf de minaret wordt aangekondigd wanneer het tijd is voor de salat. De overige drie verplichtingen zijn het geven van aalmoezen aan de armen ofwel de plicht tot zakat, het vasten tijdens de heilige maand ramadan, saum genaamd, en de haj, de bedevaart naar Mekka. Deze vijf zuilen staan in de koran, het heilige schrift van de islam die in de zesde eeuw werd opgetekend door de profeet Mohammed.
Taal
De officiële taal van Turkije is het Turks. Het is de taal waarin op de openbare scholen onderwezen wordt. In het zuidoosten spreken veel mensen ook een Koerdische taal en de oudste generatie spreekt soms nog Arabisch. Sinds kort zijn taalcursussen, televisie uitzendingen, radio en muziek in Koerdische talen toegestaan. In steden en in toeristische gebieden spreekt men meestal wel wat Engels of Duits. Bovendien is de kans groot dat je aangesproken wordt in het Duits of Nederlands door (ex)gastarbeiders of kinderen daarvan. Het is zeker de moeite waard een paar woorden of zinnen Turks te leren. Turken waarderen dit zeer.
Woordenlijst
Uitspraakregels:
c als dj, ç als tsj, g als in het Engelse ‘gold’, ý als in ze, ö als eu, þ als sj, u als oe, v als w. De klemtoon ligt vaak op de laatste lettergreep.
Hallo
Merhaba
Goedemorgen
Günaydýn
Goedenavond
Iyi akþamlar
Goedenacht / welterusten
Iyi geceler / iyi uykular
Dank u wel
Teþekkür ederim
Alstublieft (bij vraag)
Lütfen
Wat is uw naam?
Adýnýz ne?
Mijn naam is Anton
Adým Anton
Tot ziens (als u weggaat)
Allaha ýsmarladýk
Tot ziens (als u achterblijft)
Güle güle
Ja/ nee
Evet/ hayýr
O.K.
Tamam
Ik heb het (niet) begrepen
Anla(ma)dým
Waar is het...?
... nerede?
Ziekenhuis/ apotheek/ postkantoor
Hastane/ eczane/ postane
Een goed hotel/ restaurant
Iyi bir hotel/ lokanta
Busstation / treinstation / vliegveld
Otogar/ istasyon/ hava limamý
Ik wil...
... istiyorum
Een kamer met douche/ toilet
Duþlu / tuvaletli bir oda
De rekening alstublieft
Hesap lütfen
Hoeveel kost dit?
Bu ne kadar?
Duur / goedkoop
Pahalý / ucuz
Melk/ koffie/ thee
Süt / kahve / çay
Bier/ wijn
Bira/ þarap
Heel mooi
Çok güzel
1 = bir
2 = iki
3 = üç
4 = dört
5 = beþ
6 = altý
7 = yedi
8 = sekiz
9 = dokuz
10 = on
11 = on bir
20 = yirmi
30 = otuz
40 = kýrk
50 = elli
60 = altmýþ
70 = yetmiþ
80 = seksen
90 = doksan
100 = yüz
200 = iki yüz
1000 = bin
2000 = iki bin
10000 = yüz bin
1000000 = milyon
Praktische informatie
Ambassades
Turkse ambassade in Nederland
Jan Evertstraat 15, 2514 BS Den Haag
T +31 (0)70 360 49 12
F +31 (0)70 361 79 69
E: turkemb.thehague@mfa.gov.tr
I www.turkishembassy.nl
Turkse ambassade in België
Montoyerstraat 4, 1000, Brussel
T +32 (0)2 513 40 95
F +32 (0)2 514 07 48
E info@turkey.be
I www.turkey.be
Nederlandse ambassade in Turkije
Hollanda Caddesi 5, 06550 Yildiz, Ankara
T +90 312 409 18 00
F +90 312 409 18 98
E ank@minbuza.nl
I www.mfa.nl/ank
Belgische ambassade in Turkije
Mahatma Gandi Caddesi, 55, 06700 Gaziosmanpasa, Ankara
T +90 312 405 61 66
F +90 312 446 82 51
I www.diplomatie.be/ankaranl
Bagage en kleding
In kleinere dorpjes en in afgelegen gebieden zijn Turken soms nog vrij conservatief met betrekking tot kleding en nog niet helemaal gewend aan de (in hun ogen) soms bizarre manier waarop toeristen zich kleden. Toch zijn ze minder conservatief in dit opzicht dan de bewoners van de buurlanden.
Wat betreft je kleding raden we je aan om praktische kleding mee te nemen die zich makkelijk laat combineren (laag over laag). We vragen je dringend om in je kledingkeuze respect te tonen voor de lokale cultuur en religie. Islamitische bezienswaardigheden kun je bijvoorbeeld alleen bezoeken als je decent gekleed bent. Een moskee behoor je altijd blootsvoets te betreden. Vrouwen dienen daarnaast hun schouders en bovenbenen te bedekken. Maar ook mannen in korte broek lopen het risico niet in een moskee te worden toegelaten, omslagdoek of niet. Hoe meer je je aanpast, hoe meer je met respect benaderd wordt. In het boekje 'Te Gast in ...' kun je hierover meer lezen. Mocht je twijfelen of nog vragen hebben, neem dan gerust contact op met ons kantoor.
We adviseren je om de bagage mee te nemen in een rugzak of in een weekendtas. Een (harde) koffer raden we sterk af, aangezien die zich niet laat stouwen (bv. in de bus). Probeer je bagage te beperken tot maximaal twaalf kilo per persoon. In Turkije is overigens alles te koop wat je onverhoopt vergeten mocht zijn.
We gaan er vanuit dat deelnemers hun eigen medicijnen meenemen. Handig is een middel tegen maag- en darmstoornissen, paracetamol, een setje spuiten/naalden, O.R.S., muggenolie, zonnebrandolie, pleisters. jodium, steriele hydrofiele gaasjes en wat verband.
Denk verder bij het samenstellen van je bagage bijvoorbeeld aan wandelschoenen, zaklamp, waterfles, naaigerei, wasmiddel, dagrugzak, universeel geldige verloopstekker, reis- en taalgids, oordopjes, opblaaskussen, voldoende fotomateriaal, lakenzak, toiletartikelen, badslippers, zwemkleding, wekker, schrijfgerei, schaartje, beker en een zakmes.
Handbagage:
Vanaf 6 november 2006 gelden voor alle vliegtuigpassagiers binnen de Europese Unie (EU) nieuwe regels voor wat mee mag in de handbagage. Vloeistoffen, gels en spuitbussen in de handbagage mogen alleen in kleine hoeveelheden (max. 100 ml per stuk) én op de juiste manier verpakt worden meegenomen. Dit geldt voor alle passagiers die vertrekken van, of overstappen op, een vliegveld binnen de Europese Unie.
De nieuwe regels gelden voor vloeistoffen zoals water en andere drankjes voor consumptie. Ook geldt het voor gels, pasta's, lotions en de inhoud van spuitbussen. Toiletartikelen zoals tandpasta, scheerschuim, haargel, lipgloss en crèmes vallen hier dus ook onder.
Dit zijn de regels voor vloeistoffen in je handbagage:
1. je kunt alleen nog vloeistoffen en gels meenemen in verpakkingen van niet meer dan 100 milliliter.
2. deze verpakkingen mogen alleen worden meegenomen in een doorzichtige plastic zak.
3. per persoon mag één doorzichtige plastic zak worden meegenomen.
4. de doorzichtige plastic zak mag niet groter zijn dan 1 liter.
5. de doorzichtige plastic zak moet hersluitbaar zijn.
Je kunt een geschikte doorzichtige plastic zak van thuis meenemen. Tijdens de introductieperiode ontvang je de doorzichtige plastic zak gratis op alle Nederlandse luchthavens.
Er zijn twee uitzonderingen:
1. babyvoeding, die je tijdens de vlucht nodig hebt
2. medicijnen, die je tijdens de vlucht nodig hebt
Aankopen op de luchthavens en aan boord
Na de ticket- en/of paspoortcontrole kun je op de Europese luchthavens en in het vliegtuig van een Europese luchtvaartmaatschappij nog steeds je (taxfree) aankopen doen. Vloeistoffen en gels die je ná de ticket- en/of paspoortcontrole of in het vliegtuig hebt gekocht, worden door de winkel of aan boord (wanneer nodig) voor je verpakt en verzegeld. Het zegel is één dag geldig. Als je op een volgend vliegveld moet overstappen mag je het zegel niet verbreken tot je op je eindbestemming bent aangekomen.
Apart aanbieden van je handbagage
Bij de handbagagecontrole moet je alle vloeistoffen apart aanbieden. Voor de doorzichtige plastic zak geldt dat de verpakkingen er gemakkelijk in moeten passen en de zak gesloten is. Ook jassen, colberts en grote elektrische apparaten, zoals laptops, moet je apart aanbieden bij de handbagagecontrole.
Bever Zwerfsport:
De winkels van Bever Zwerfsport hebben een ruim assortiment aan allerlei reisartikelen. Naast kleding en reisbenodigdheden vind je er ook reisboeken. Leuk om hier met behulp van bekwaam adviserend personeel al vast je vakantie een beetje voor te bereiden. In de meeste grotere plaatsen in Nederland is wel een filiaal te vinden.
Electriciteit
De netspanning in Turkije is 220 Volt. Stopcontacten zijn vaak niet hetzelfde als in Nederland of België. Soms valt het licht uit of is er weinig straatverlichting. Het is raadzaam om een verloopstekker, reservebatterijen en een zaklamp mee te nemen. Kijk voor meer informatie over voltage en gebruikte stekkers op de website van
www.kropla.com.
Fooien
In de wat duurdere restaurants krijg je de rekening op een schoteltje aan tafel gepresenteerd. Al zijn de servicekosten bij de prijs inbegrepen, een fooi van 10 procent is gebruikelijk. In eenvoudiger lokanta’s word je geacht te betalen aan de man achter de toonbank, meestal bij de ingang. Daar hoef je geen fooi te geven, al is het een aardig gebaar het bedrag naar boven af te ronden of wat extra’s te geven voor het personeel. Op de balie staat bijna altijd een fooienpot of mandje. Ook kun je wat geld achterlaten op tafel.
Het personeel dat je in Turkije tegenkomt in je hotel, bij de kapper of in het badhuis, verwacht voor bewezen diensten een fooi. Datzelfde geldt voor gidsen en reisbegeleiders. Taxichauffeurs rekenen alleen op een fooi, als zij je hebben geholpen met het sjouwen van je bagage of het vinden van de weg.
Fotografie
Turkije is een fotogeniek land, niet alleen vanwege de natuur maar vooral ook vanwege de mensen. Over het algemeen vinden de Turken het geen probleem om gefotografeerd te worden. Maar als je mensen fotografeert doe het dan met respect. Mensen staan er immers niet op te wachten om slechts als foto-object te dienen. Neem dan ook de tijd om een foto te maken en toon belangstelling, bijvoorbeeld door iemand eerst te begroeten en een praatje te maken. Het werkt vaak ook ontwapenend als de digitale fotograaf laat zien wat er op het beeldschermpje te zien is. Vraag mensen altijd eerst om toestemming als je ze wilt fotograferen. Dat kan soms ook zonder woorden: door de camera omhoog te houden en met gebaren duidelijk te maken dat je een foto zou willen maken. Een positieve of een afwerende reactie is meestal eenvoudig herkend. Respecteer het als mensen liever niet gefotografeerd willen worden en blijf vriendelijk. Mensen kunnen hele goede redenen hebben om niet gefotografeerd te willen worden. Mensen kunnen zich afvragen wat er met hun afbeelding gebeurt. Soms spelen religieuze motieven een rol: men denkt dat er met een foto een stukje van de ziel wordt ontnomen. Anderen willen liever niet tijdens het werk, ongewassen of in vieze kleren op de foto. Sommige vrouwen houden er niet van om gefotografeerd te worden door vreemde mannen. Het kan ook gebeuren dat mensen alleen tegen betaling op de foto willen. Respecteer deze voorwaarde en ga in een dergelijk geval niet van een afstand stiekem fotograferen. Dit kan aanleiding geven tot agressieve reacties.
Het is verboden om militaire objecten te fotograferen. Soms moet je bij toeristische attracties extra betalen als je een video- of filmcamera mee wilt nemen; dit geldt niet voor een fototoestel. Op sommige locaties mag je niet flitsen. Benodigdheden voor een digitale camera krijg je in fotozaken of bij de grotere toeristische attracties. In fotozaken en sommige internetcafés kunt je zelfs foto's op een cd (laten) branden.
Tweedaagse fotocursus
Fotografie neemt een belangrijke plaats in voor veel reizigers. Het is fantastisch magische momenten, contacten met mensen, prachtige monumenten en bizarre situaties vast te leggen. En ze vervolgens bij thuiskomst als een blijvende herinnering in te plakken, aan de muur te hangen of te verspreiden via het internet. Koning Aap organiseert een tweedaagse fotocursus waarin zowel een inleidende technische- als een beeldende kant zit. Voor meer informatie klik hier.
Geldzaken
Sinds 1 januari 2009 heeft Turkije nieuwe bankbiljetten en munten in de roulatie gebracht waarbij het woord ‘nieuw’ uit de naam van bestaande valuta is geschrapt. Revolutionair is dat op de nieuwe bankbiljetten Mustafa Kemal Atatürk, de vader des vaderlands, voor het eerst in de Turkse monetaire geschiedenis concurrentie krijgt van andere beroemde Turken. De waarde van 1 euro is 2,5 Turkse lira (stand: september 2011). Kijk voor een actuele wisselkoers van de lira op: www.mijnwisselkoers.nl.
In vrijwel elke plaats van enige omvang vind je tegenwoordig pinautomaten. Neem voor de zekerheid ook een bedrag aan contante euro’s mee voor het geval de automaten niet werken. Je kunt je euro’s wisselen in een van de vele geldwisselkantoortjes (döviz). Travellercheques zijn niet geliefd in Turkije. Er wordt behoorlijk wat commissie berekend bij het inwisselen. Creditcards zoals VISA, American Express, Eurocard/ Mastercard en Diners Club worden bij steeds meer hotels, benzinepompen, winkels en restaurants geaccepteerd.
Banken en wisselkantoren zijn open van maandag tot en met vrijdag van 8.30 tot 12.00 uur en van 13.30 tot 17.00 uur. Op de internationale vliegvelden zijn de banken langer open.
Gezondheidsvoorschriften
Voor Turkije wordt een aantal vaccinaties beslist aangeraden. Voor de actuele stand van zaken verwijzen we naar www.lcr.nl, de website van het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (LCR) dat de richtlijnen uitgeeft voor vaccinaties en preventie van malaria. Reizigers uit België vinden vergelijkbare informatie op www.itg.be, de website van het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen.
Vaccineren bij je thuis!
Bij veel reizen die we aanbieden zijn inentingen tegen de belangrijkste ziekten noodzakelijk. Niet het meest leuke deel van je reisvoorbereiding maar wel onvermijdelijk. Koning Aap heeft in samenwerking met Thuisvaccinatie.nl een oplossing gevonden voor deze vaak tijdrovende klus. In plaats van dat jij naar de GGD of huisarts moet gaan, komt een huisarts bij je thuis op het moment dat het jou schikt om de benodigde inentingen te zetten.
Thuisvaccinatie.nl is een landelijk werkend vaccinatiecentrum (enkel in Nederland). Als je minstens 4 weken voor vertrek contact met hen opneemt, garanderen we dat je gebruik kunt maken van deze unieke service. Een handig alternatief voor de GGD!
Tien algemene gezondheidstips voor kids
Tip 1. Voor in het vliegtuig
Als je last hebt van reisziekte, neem dan van te voren een reistabletje in. Zorg dat je vrij door je neus kunt ademen, gebruik anders neusdruppels voor vertrek. Tijdens het opstijgen en landen van het vliegtuig voel je druk op je oren. Een kauwgum in je mond, oordopjes of een bekertje op je oren verminderen die druk. Omdat de lucht in het vliegtuig vaak heel droog is moet je vooral veel drinken. Het beste is om gewoon water te drinken. Liever niet te veel cola (prik) want daar kun je misselijk van worden. Die kans bestaat ook als je te veel snoept of te vet eet. Het is goed om af en toe wat te lopen, dat stimuleert de bloedsomloop. En probeer als het even kan ook wat te slapen.
Tip 2. Doe het rustig aan
Stress en vermoeidheid vergroten de kans op ziekte. Begin dus uitgerust en relaxed aan je reis en neem bij aankomst de tijd om te acclimatiseren. Zeker bij een jetlag kan het soms wel een paar dagen duren voordat je in het juiste ritme zit. Pas je levensritme aan en plan niet te veel activiteiten op een dag. Neem een voorbeeld aan de bewoners van het land. Zij staan meestal vroeg op, houden tussen de middag vaak een lange siësta en worden aan het eind van de middag, wanneer de zon wat minder sterk is, weer actief.
Tip 3. Pas op in de zon
De straling van zon in de tropen is bijzonder sterk, vooral tussen 11.00 en 15.00 uur. Ga dus niet zomaar in de zon zitten want dan loop je een zonnesteek op. Dat gebeurt wanneer het lichaam de warmte van de zon niet meer kwijt kan. Je voelt dan vooral hoofd en nek erg zweten. Zet dus een pet of iets dergelijks op je hoofd en smeer je goed in met zonnecrème (factor 15 of hoger), ook na het zwemmen. Vergeet je lippen niet: gebruik een lippenbalsem met UV filter!
Als je gaat zwemmen kun je het beste een T-shirtje aandoen anders ben je binnen een mum van tijd verbrand. Tijdens het zwemmen werkt het water als een vergrootglas waardoor je huid ongemerkt heel snel verbrandt. Spoel als het even kan na het zwemmen je huid af met gewoon water: de zoutkristallen die na het zwemmen in zee op je huid achterblijven, maken de kans op verbranding nog groter.
Tip 4. Houd beestjes van je lijf
In de tropen kun je allerlei lieve, leuke, mooie en enge beestjes tegenkomen zoals bloedzuigers, teken, kakkerlakken, spinnen en andere kruipers. Sommige kunnen gevaarlijk zijn maar veelal is dat niet het geval. Maak je niet al te ongerust (vaak zijn ze banger voor jou dan andersom) maar wees wel alert en probeer te voorkomen dat ze al te dicht in je buurt komen. Draag daarom altijd slippers of schoenen en controleer voor je die aantrekt even of er geen ongewenste gast inzit.
Als je een junglewandeling maakt is het belangrijk om op de paden te blijven. Graai niet in holle bomen, kuilen of struiken. Teken en bloedzuigers houd je het best van het lijf door je goed aan te kleden. Zorg dat je hele lijf afgedekt is, zet een pet op en bind je lange broek van onderen goed dicht. Gebruik eventueel ski-gamachen.
Controleer je hele lichaam regelmatig op bloedzuigers of teken. En mocht je er een vinden, verwijder deze dan voorzichtig. Teken verwijder je met een speciaal tangetje en bloedzuigers krijg je onder andere los door er tijgerbalsem op te smeren.
Als je ’s nachts onder een klamboe slaapt, heb je geen last van muggen en andere beestjes. Kruipers houd je uit je bed door de bedpoten in een bakje water (het onderste stukje van waterflessen bijvoorbeeld) te zetten.
En mocht je ondanks alle voorzorgsmaatregelen toch vervelend gebeten of gestoken worden, laat je dan controleren door een arts. Als die er niet is kun je bij plaatselijke bewoners informeren. Zij weten meestal heel goed wat er aan de hand is en wat er moet gebeuren.
Tip 5. Pas op met ijs, drankjes en fruit
Wees voorzichtig met ijsblokjes in je cola. Als ze van kraanwater zijn gemaakt kun je er buikklachten en diarree van krijgen. Als ze van gekookt of mineraal water zijn gemaakt kun je ze wel gebruiken. Ook kun je op straat beter geen ijsje kopen bij een ijskarretje. De kans is erg groot dat het ijs ontdooid is geweest waardoor het veel te veel bacteriën bevat. In schone, drukbezochte ijssalons mag je er vanuit gaan dat verpakt of schepijs wel betrouwbaar is.
Cola of limonade drink je het liefst uit een flesje. Open zelf je flesje of zie er op toe dat de verkoper/ober het voor je opent. Vraag als het kan om een rietje: het is hygiënischer en je krijgt op die manier in elk geval niet per ongeluk een wesp in je mond. Fruit ligt vaak prachtig opgepoetst in stalletjes. Maar eet het niet zonder te wassen en te schillen!
Krijg je ondanks al deze handige tips toch diarree dan is er een advies: veel drinken. Ga uit van tenminste twee liter vocht per dag. ORS is een heel goed middel tegen uitdroging als gevolg van diarree. Ook als je geen diarree hebt moet je veel drinken. Je kunt dit controleren aan de kleur van je plas. Is die donkergeel, dan heb je te weinig gedronken.
Tip 6. Smeer je goed in
Vooral in de natte periode kun je in de tropen behoorlijk last hebben van muggen. Een mug die vanaf zonsondergang tot ‘s ochtends vroeg actief is, is de malariamug. Als een malariamug je steekt, kun je heel erg ziek worden. Vandaar dat het heel belangrijk is in bepaalde landen uit voorzorg malariapillen te slikken en onder een geïmpregneerde klamboe te slapen. In sommige landen leeft een mug die een andere vervelende ziekte, dengue, overbrengt. Deze mug is juist overdag actief. Vandaar dat je moet proberen te voorkomen dat je gestoken wordt. Dat kan door kleding (liefst met lichte kleur) te dragen die je lichaam goed bedekt en je in te smeren of te sprayen met muggenolie of -melk met DEET. Door het gebruik van DEET kunnen de muggen je niet zo goed meer ruiken. Test voor je reis wel even of je niet allergisch bent voor DEET! Muggen hebben ook de neiging om op ‘lekkere’ geurtjes en felle kleurtjes af te komen. Wees daarom wat voorzichtig in het gebruik van deodorant, haargel of nagellak. Ben je toch gestoken, ga dan vooral niet krabben. Smeer snel wat zalf tegen jeuk bij insectenbeten.
Tip 7. Let op dagelijkse hygiëne
Op reis zullen toiletten er soms heel anders uitzien dan je thuis gewend bent. Je zult vaak hurk wc’s tegenkomen maar soms is er alleen maar een gat in de grond. Omdat bacteriën zich in tropische temperaturen razendsnel vermeerderen en de sanitaire voorzieningen niet zo luxe zijn als in je eigen land moet je zelf extra goed opletten. Het is heel handig om dan een flesje desinfecteergel voor je handen bij je te hebben. Hiermee kun je je handen wassen zonder water en zeep. Hou verder je nagels kort zodat er geen viezigheid onder kan komen. En blijf ook op reis je tanden goed poetsen. Doe dit bij voorkeur met drinkwater uit flessen. Het water uit de kraan is vaak niet geschikt als drinkwater.
Wanneer je een wond(je) hebt moet je het goed behandelen. Eerst schoonmaken met zeep en daarna eventueel betadine jodium erop. Plak er een pleister op om te voorkomen dat er vliegen op afkomen. Door een zorgvuldige behandeling van de wond voorkom je dat het een grote zweer wordt of dat bacteriën of virussen in je bloedbaan kunnen komen.
Tip 8. Geen tatoeages en piercings
In ontwikkelingslanden ligt het aantal mensen dat besmet is met HIV en vooral met het hepatitus B-virus aanzienlijk hoger dan bij ons. Deze virussen kunnen grote schade aan het lichaam aanrichten. Je raakt gelukkig niet zomaar besmet met deze virussen. Je kunt dan ook gewoon contact hebben met kinderen of volwassenen die je onderweg tegenkomt. Je loopt pas risico zodra er bloed van iemand die besmet is in je lichaam komt. Laat dus geen tatoeages of piercings aanbrengen. Pas ook op bij de kapper, voor het geval het scheermesje niet gedesinfecteerd is. Wees ook voorzichtig met seksueel contact. Mocht er een vakantieliefde opbloeien, gebruik dan altijd een condoom, liefst een van thuis die betrouwbaar is.
Tip 9. Aai geen dieren
Natuurlijk is het leuk om onderweg aapjes, honden en poesjes te aaien. Maar in de tropen kun je dat beter niet doen. Veel dieren zitten onder de vlooien en bovendien zijn ze vaak vals. Dat geldt vooral voor zwerfhonden. Veel van die dieren hebben ook ziektes onder de leden. Als je de dieren aangeraakt hebt, zorg dan dat je de handen goed wast. En als je gebeten bent moet je direct naar een dokter gaan voor het geval er sprake is van besmetting met hondsdolheid (rabiës).
Tip 10. Denk aan je toilettas
Zorg dat je een eigen toilettas hebt en stop deze in je handbagage voor het geval de bagage zoek raakt. Het is een beetje afhankelijk van je leeftijd wat je allemaal mee moet nemen. Hierbij een aantal suggesties: tandenborstel, tandpasta, pleisters, zonnebrandmiddel minstens factor 15, lippenbalsem met UV filter, after sun, flesje desinfecteergel, oordopjes/kauwgom en reisziektepilletjes, thermometer, anti-muggencreme met DEET, zalf bij jeuk en insectenbeten, nagelschaartje, tekentangetje, scheermesjes, maandverband of tampons (dat laatste is vaak moeilijk te krijgen)
Uit: Kids ver op reis; Reisverhalen van avontuurlijke gezinnen (ISBN 9789076888583).
Invoerbepalingen
Volwassen personen mogen belastingvrij 200 sigaretten, 50 sigaren of 200 gram tabak invoeren. Dure voorwerpen (sieraden en ongewoon dure fotoapparatuur of elektronische apparaten) worden bijgeschreven in je paspoort, als garantie dat je ze ook weer mee het land uitneemt bij vertrek. Invoer, gebruik en handel van marihuana en andere verdovende middelen is strikt verboden en wordt zwaar bestraft.
In Turkije is veel nepmerkkleding op de markt. De invoer hiervan is in Nederland en België officieel verboden. Vooral als het een groter aantal stuks betreft dan voor persoonlijk gebruik mag worden aangenomen, kun je in de problemen komen. Voor de uitvoer van een duur tapijt heb je een bewijs van aankoop nodig en voor oude spullen een certificaat van de directie van een museum. Uitvoer van antiek is verboden. Actuele informatie over het invoeren van goederen vind je op
www.douane.nl.
Tijdsverschil
In Turkije is het in de winter en zomer 1 uur later dan in de Benelux.
Veiligheid
Turkije is een redelijk veilig land om in te reizen. Maar met de groeiende kloof tussen arm en rijk en de groeiende stroom toeristen neemt de kleine criminaliteit in toeristische gebieden en grote steden toe. Let vooral op bij drukke markten, stations en bij het in- en uitstappen van het openbaar vervoer. Geld en belangrijke papieren kun je beter op je lichaam dragen, bijvoorbeeld in zakjes aan de binnenkant van je kleding of in een geldbuidel. Stop een klein geldbedrag in je portemonnee zodat je niet al je geld kwijt bent als je zakken worden gerold. Laat geen geld of kostbare zaken los slingeren in de hotelkamer. Draag foto- en filmapparatuur in een tas of rugzak, en loop niet te koop met sieraden. Maak een scan van je belangrijke reisdocumenten zoals paspoort, visa, vliegtickets en verzekeringspapieren en mail deze naar jezelf, zodat je er in elk willekeurig internetcafé over kunt beschikken.
Actuele informatie over de veiligheid in Turkije en eventuele reisadviezen vind je op www.minbuza.nl, de website van het ministerie van Buitenlandse Zaken onder ‘reizen en landen’ of op http://diplomatie.belgium.be, de website van het Belgische ministerie van Buitenlandse Zaken.
Winkelen en openingstijden
De grote postkantoren zijn doorgaans geopend van maandag tot en met zaterdag van 8.00 tot 17.30 uur, soms ook op zondag. Voor postzegels en telefoondiensten kun je daar terecht tot respectievelijk 20.00 en 24.00 uur. De kleinere postkantoren zijn doorgaans geopend van 8.30 tot 17.30 uur, gesloten op zondag. Bovendien sluiten ze vaak tussen 12.00 en 13.30 uur. Winkels zijn officieel geopend van maandag tot en met zaterdag van 9.30 tot 19.00 uur. Tal van kleine winkels hebben echter langere openingstijden. De meeste musea zijn op maandag dicht. Archeologische bezienswaardigheden zijn in het toeristenseizoen elke dag geopend.