SRI LANKA KIDZ - Groepsreis - 16 dagen

Sri Lanka heeft een oppervlakte 65.610 km² (1,5 maal Nederland, 2 maal België) en op het eiland leven 21,3 miljoen mensen. De bevolking is ongelijk verdeeld, het grootste deel van de bevolking woont in de westelijke kuststreek ten noorden en zuiden van Colombo. Met uitzondering van Colombo, dat een bevolking heeft van anderhalf miljoen mensen, zijn de steden van Sri Lanka verhoudingsgewijs klein. De meeste mensen wonen op het platteland waar ze werkzaam zijn in de landbouw en visserij. Meer dan de helft van de bevolking voorziet zichzelf op deze wijze grotendeels van hun dagelijks voedsel. Naast traditionele vormen van landbouw en visserij kent het eiland land- en bosbouwbedrijven die op commerciële basis producten verbouwen zoals thee, rubber, specerijen, rijst en kokos. Thee is verreweg het belangrijkste exportproduct van Sri Lanka. Er werken driekwart miljoen mensen op de plantages en in de theeverwerkende industrie.
Een doorsnee Srilankaans gezin beschikt over weinig geld. Kleding, schoolspullen, keukengerei en af en toe een buskaartje kunnen vaak met moeite worden aangeschaft. Armoede komt vooral voor op het platteland door achterblijvende groei in de agrarische sector en gebrekkige infrastructuur. Daar tegenover staan: weinig analfabetisme (9,6 procent), hoge levensverwachting (74,0 jaar) en lage (kinder-)sterftecijfers. De status van vrouwen is relatief hoog (afhankelijk van etnisch/religieuze achtergrond) hoewel traditionele patronen nog steeds overheersen en geweld tegen vrouwen een bekend verschijnsel is.

De Srilankaanse bevolking bestaat grofweg uit vijf bevolkingsgroepen, met daarbinnen weer enkele subgroepen. Al deze groepen, behalve de Veddahs, hebben voor een groot gedeelte hun eigen sociale en culturele identiteit kunnen bewaren.
De oorspronkelijke bewoners van Sri Lanka zijn de Veddahs. Deze jagers en verzamelaars vertonen sterke verwantschap vertonen met de Afrikaanse San of Bosjesmannen en de Australische aboriginals. Ze noemen zichzelf liever ‘mensen van het bos’ of Vanniyalaetto. De laatste decennia is de druk op de Veddahs door de grootscheepse binnenlandse migratie steeds groter geworden. Ze worden steeds meer gedwongen om in nederzettingen te gaan wonen en verliezen daarmee een belangrijk deel van hun identiteit en cultuur.
Ongeveer 75 procent van de bevolking in Sri Lanka behoort tot de Singalezen. Ze stammen grotendeels af van landverhuizers uit noordwest India en Bengalen, die al vóór onze jaartelling naar Sri Lanka migreerden. De sociale structuur van de Singalese bevolkingsgroep bestaat uit een kastenstelsel dat uit veertien groepen bestaat en gebaseerd is op het beroep. Een andere verdeling is die van de zogenaamde laag- en hooglanders (Kandyans). De laaglanders zijn de mensen die in de kustgebieden wonen en wat lager in aanzien staan dan de hooglanders, die zich beschouwen als de meer oorspronkelijke Singalezen. Door de vele binnenlandse migratiebewegingen is het verschil tussen laag- en hooglanders bijna weggevallen.

De grootste minderheid van Sri Lanka vormen de hindoe Tamils. Ze maken ongeveer 18 procent van de totale bevolking uit en zijn oorspronkelijk afkomstig uit Zuid-India. Ze zijn verdeeld in de Lanka-Tamils (12 procent) en in de India-Tamils (ruim 5 procent). Ze hebben meestal een donkerder huidskleur dan de Singalezen. De Tamils zijn ingedeeld in een strak vijfkastenstelsel, berustend op een godsdienstige grondslag. De India-Tamils wonen vooral in het centrale bergland, en werken daar op de thee- en rubberplantages. Ze leven vaak op de plantages zelf, ver van dorpen en steden. De India-Tamils, die tot de lagere kasten behoren, worden daarom door de Lanka-Tamils maatschappelijk en politiek vrijwel genegeerd. De Lanka- of Jaffna-Tamils wonen vooral in en rond Jaffna en langs de oostkust, maar zijn ook vaak werkzaam in de grote steden. Zij werkten in de koloniale tijd beter samen met de koloniale overheersers dan de Singalezen. De Nederlanders en de Engelsen zochten dan ook liever inlandse bestuursambtenaren en handelspartners onder de Lanka-Tamils dan onder de Singalezen. Zo ontwikkelde zich al snel een bestuurlijke en commerciële Lanka-Tamil-elite. Deze ontwikkeling heeft zich zelfs tot nu toe doorgezet, de Lanka-Tamils zijn vaak beter geschoold, organisatorisch capabel en commerciëler dan de Singalezen. Ze gebruiken vaak het Engels als voertaal, dragen westerse kleding en leven veel minder traditioneel dan de India-Tamils.

De Burghers (van het Nederlandse ‘vrijburgers’) maken amper 1 procent van de totale bevolking uit. Ze zijn de afstammelingen van Portugese, Engelse en Nederlandse kolonisten. In tegenstelling tot in de koloniale periode hebben de Burghers tegenwoordig zowel naar aantal als naar maatschappelijke invloed een zeer ondergeschikte positie in de Srilankaanse samenleving. Ze houden wel vast aan hun westerse levenshouding en tradities (nog steeds vieren ze Sinterklaas en bakken ze in december kerstbroden naar oud Hollands recept) en gebruiken ze het Engels als voertaal. Maar van de andere kant trouwen ook steeds meer nakomelingen van de Burghers met Tamils en Singalezen.

Andere bevolkingsgroepen zijn de islamitische ‘Moren’ van Arabisch-Singalese herkomst, onderverdeeld in Ceylon-Moren en Indiase Moren. Ze maken ongeveer 7 procent van de Srilankaanse bevolking uit en hebben in de loop der eeuwen een vooraanstaande positie weten te verwerven in overheidsapparaat en bedrijfsleven. Ze houden in het algemeen streng vast aan de traditioneel maatschappelijke normen binnen hun groep en vormen door de islam als gemeenschappelijke godsdienst een eenheidsgroep. De meeste Moren wonen in het oosten, rond de steden Trincomalee, Batticaloa en Amparai. Afhankelijk van waar ze wonen spreken ze Singalees of Tamil.
 

Post van Sri Lanka naar de Benelux doet er een tot twee weken over, afhankelijk van de plaats waar je de brieven of kaarten op de bus gedaan hebt.

Internationaal telefoneren kan in Sri Lanka op plaatsen waar IDD (international direct dialing) diensten aangeboden worden. Meestal zijn dit kleine postagentschappen, die tot laat in de avond open zijn. Je kunt ook telefoneren in de blauwe tricel telefoons die je langs de weg vindt. Het internationale landennummer van Sri Lanka is 0094; van Nederland 0031 en van België 0032. Of je met gsm kunt bellen hangt af van je abonnement en het toestel. Informeer voor vertrek bij je provider naar de mogelijkheden en kosten. Kijk ook op www.countrycode.org

De meeste grote plaatsen in Sri Lanka hebben internetcafés.
 

Sri Lanka telt jaarlijks zo’n dertig officiële feestdagen zoals National Day (4 februari), Dag van de Arbeid (1 mei), en National Heroes Day (22 mei). Bovendien zijn er twee extra Special Bank Holidays: op 30 juni en 31 december.

Boeddhisten vieren iedere volle maan de zogenaamde Poya day. De Poya-dagen vallen elke maand op een ander tijdstip, al naar gelang de stand van de maan. Ze markeren een episode uit het leven van Boeddha of een belangrijke gebeurtenis in de geschiedenis van het boeddhisme. Zeer bekend is bijvoorbeeld Durutu Poya in januari ter ere van het eerste bezoek van Boeddha aan Sri Lanka. Vesak Poya in mei staat in het teken van de geboorte, Verlichting en dood van Boeddha. Op Esala Poya (juli/augustus) wordt de aankomst in Sri Lanka van een tand van Boeddha gevierd. Op de meeste Poya-dagen worden door de tempels grote perahera’s georganiseerd. Dit zijn processies met olifanten en vele muzikanten. Op Poya-dagen heeft iedereen vrij en is het zeer druk bij de culturele bezienswaardigheden. Duizenden pelgrims brengen op die dag ook een bezoek aan de ‘bedevaartsoorden’ Adam's Peak en Kataragama. De bekendste is de Esala Perahera in Kandy, maar ook andere perahera’s zijn beslist de moeite waard. Esala Peraherat is een schouwspel van indrukwekkende omvang en voor de overwegend boeddhistische bevolking een belangrijk festival. Tijdens dit tien dagen durende feest wordt een kopie van de Tand van Boeddha, die zelf veilig bewaard wordt in de Dalada Maligawa (Tempel van de Tand) in Kandy, in een van de vijf processies meegedragen op de rug van een rijk versierde tempelolifant.

Tamils vieren op 13 november 2012 het hindoe lichtfeest Deepavali. Op deze dag wordt de overwinning van het goede op het kwade en van het licht op het donker gevierd. Medio januari volgt Thai Pongal, een feest ter ere van de nieuwe rijstoogst.

Een klein deel van de bevolking van Sri Lanka is moslim. De islamitische kalender is gebaseerd op de waarnemingen van de maan en wijkt daarom af van de telling van de westerse, Gregoriaanse kalender. Volgens de westerse kalender schuiven de islamitische feestdagen ieder jaar tien à elf dagen naar voren. De grootste islamitische feesten zijn de ramadan (begint op 20 juli 2012; 9 juli 2013), het driedaagse Suikerfeest (begint op 19 augustus 2012; 8 augustus 2013)  en het offerfeest (vanaf 26 oktober 2012; 15 oktober 2013).

Esala Perahera

Vanaf 2 augustus 2012 is in de stad Kandy het feest van de Esala Perahera. Het is een schouwspel van indrukwekkende omvang en voor de overwegend boeddhistische bevolking een belangrijk festival. Bij dit tien dagen durende feest wordt een kopie van de Tand van Boeddha, die zelf veilig bewaard wordt in de Dalada Maligawa (Tempel van de Tand) in Kandy, in één van de vijf processies meegedragen op de rug van een rijk versierde tempelolifant.

Elke avond start de processie op de voorbestemde tijd. Nadat de gezangen en gebeden urenlang overal in Kandy te horen zijn geweest is het plotseling stil. Een daverend kanonschot vanuit de Tempel van de Tand kondigt het begin van de voorbereidingen aan. De beheerder van de Tand heeft drie kwartier nodig om zich in 40 meter lange zijde te hullen. Pas bij het tweede kanonschot zet de stoet zich in beweging. Het is dan al donker en vuurdragers verlichten de optocht.

Voelbare spanning…
Vooraan lopen mannen met lange zwepen. Om de tien passen staan ze stil en slaan met hun zwepen. Het salvo schalt scherp door de nacht. Het gaat nu écht beginnen. De spanning is voelbaar. Tromgeroffel begeleidt de acrobaten die vuur om hun hoofd, nek en ledematen laten ronddraaien. Groepen trommelaars begeleiden de dansers. De muzikanten zien er sprookjesachtig uit in hun lange witte rokken met rode sjerp en hun met sieraden behangen blote bovenlijven.

Dansers in trance
Diverse groepen dansers trekken voorbij, voornamelijk mannen en ook enkele vrouwen. Elke dans heeft haar eigen symbolische betekenis. Zowel de beweging als de kledij zijn nauwkeurig voorgeschreven. De processie vordert langzaam en staat telkens stil. Het tromgeroffel zwelt aan en uit de groep dansers maken zich acrobaten los die meervoudige salto’s door de lucht maken. De in steeds diepere trance rakende dansers maken extatische bewegingen. Groepen van priesters en tempeldienaren in schitterende outfits worden begeleid door een groot aantal in rijke gewaden gehulde olifanten. De olifanten worden vaak verlicht met honderden lampjes, die brandend worden gehouden door een accu op wieltjes achter de olifant aan. Pas als laatst volgt de groep van de Dalada Maligawa.

De Tand van Boeddha
Omringd door muzikanten en dansers volgt de prachtig aangeklede grootste tempelolifant met op zijn rug het zilveren schrijn met daarin de kopie van het kostbare relikwie: de Tand van Boeddha. Hij wordt geflankeerd door twee eveneens rijk uitgedoste olifanten. Tot slot volgt nog een lange stoet van acrobaten, dansers, zwaardvechters en gelovigen. Op de laatste avond duurt het drie uur voordat de stoet voorbij is. Het doek valt, het feest is over. Dan pas gaat de menigte in drommen naar de kermis.

Het tijdstip van de tiendaagse Perahera wordt bepaald door de maanstand. De laatste avond is het volle maan. In 2012 duurt het bruisende festival van 2 tot 12 augustus.  

Je kunt de Kandy Perahera met Koning Aap Kidz bezoeken op onze reis naar Sri Lanka met de vertrekdata 21 en 22 juli 2012. Ben je niet in de gelegenheid om tijdens de Esala Perahera in Kandy te zijn, dan treden de Kandy Dancers het hele jaar door op met traditionele dans en muziek.
 

Srilankanen groeten elkaar door de beide handen gestrekt tegen elkaar gedrukt voor zich te houden. Hoe hoger je de handen houdt, hoe meer respect je toont.
Bezoeken aan alle heiligdommen, zelfs in ruïneuze staat dienen blootshoofds te gebeuren en op blote voeten. Vrouwen mogen geen monniken aanraken. Monniken mogen trouwens geen geld aannemen, wel voedsel of iets te drinken. Overigens zijn niet alle monniken recht in de leer.

Mocht je de maaltijd samen met lokale bewoners gebruiken en het voedsel met de hand eten, gebruik daarvoor dan uitsluitend de rechter hand. De linker hand gebruikt men voor sanitaire doeleinden en is onrein. Met de linkerhand geef je ook niks door en raak je in principe ook niemand aan.

Terwijl in het Westen afspraken zorgvuldig gepland en uitgevoerd worden, gaan Srilankanen hier aanzienlijk minder punctueel mee om. Niet dat ze persé te laat komen, het kan ook zomaar gebeuren dat ze niets beters te doen hadden en een uur te vroeg komen. Dit gebeurt alleen bij sociale afspraken. Gaat het om werk, dan is men een stuk stipter.

In Sri Lanka gaan mannen en vrouwen anders met elkaar om dan westerlingen gewend zijn. Opvallend is dat je in Sri Lanka zelden een man en vrouw gearmd over straat ziet lopen. Lichamelijk contact tussen man en vrouw wordt in het openbaar zoveel mogelijk beperkt. Genegenheid tonen in het openbaar is dan ook erg ongepast. Voor contacten tussen dezelfde sekse gelden juist redelijk vrije omgangsregels.

Het is raadzaam om kleding te dragen die armen, schouders en benen bedekt. Dat geldt zeker bij bezoek aan kerken, moskeeën en tempels. Die laatste mag je bovendien niet met schoenen of slippers betreden. Korte broeken voor volwassen mannen en zomerkleding voor vrouwen hoort alleen aan het strand. Naakt en topless baden is streng verboden.
Srilankanen kleden zich graag formeel voor belangrijke gebeurtenissen. Mocht je worden uitgenodigd voor bijvoorbeeld een huwelijk, informeer dan naar de kledingvoorschriften.

Op sommige plaatsen in Sri Lanka wordt tegen geringe betaling seksuele omgang met minderjarigen aangeboden. Die omgang is strafbaar en wordt in Sri Lanka zwaar opgevat. Excuses als ‘maar hij of zij vroeg er zelf om’ of ‘maar hij of zij zag er veel ouder uit’ helpen hier niet. Daders van seksueel misbruik en kinderprostitutie worden in Sri Lanka hard aangepakt en kunnen ook in Nederland of België worden vervolgd. Meer informatie vind je op www.ecpat.nl.

Meer informatie over culturele verschillen vind je in TE GAST IN Sri Lanka. Rond februari 2012 komt een hele nieuwe pocketeditie uit. Het boekje kost 8,95 en is te bestellen via www.tegastin.nl

De ligging van Sri Lanka, even ten noorden van de evenaar, garandeert een warm tropisch klimaat. In de lage kustgebieden is de gemiddelde jaartemperatuur 27 graden. Het zeewater is al even warm en de schommelingen in temperatuur zijn het hele jaar door betrekkelijk klein. Uitschieters naar boven en naar beneden van meer dan enkele graden zijn uitzonderlijk. Alleen in de bergen is het koeler.
Van mei tot en met september waait de zuidwest moesson (Yala), die regen brengt in het zuiden en het westen van het land. Het noordoosten ligt dan in de regenschaduw van het centrale heuvelgebied. Van oktober tot april waait de noordoost moesson (Maha), waardoor er regen valt in het noorden en oosten.
In de winter is het in het zuidwesten zonnig en droog met zo nu en dan een bui in de namiddag, avond of nacht. Die buien kunnen soms heftig zijn en wat langer aanhouden. Tijdens onze zomerperiode is het ook zonnig en warm maar is de kans op buien veel groter. Overigens komt het niet vaak voor dat het een hele dag regent.
Sri Lanka kun je het hele jaar door goed bezoeken maar voor de zuidwestkust is de beste periode van november tot april. Tijdens elk seizoen krijg je zowel zon als tropische regenbuien, die vaak als verfrissend worden ervaren. De moesson brengt van mei tot augustus meer regen dan normaal in het zuidwestelijke kustgebied. In die maanden kan de zee soms erg wild zijn, hetgeen zwemmen moeilijk maakt en duiken onmogelijk.

Klimaattabel:
De vier cijfers die telkens worden genoemd zijn van links naar rechts: de gemiddelde temperatuur in graden Celsius, aantal zonuren per dag, aantal dagen per maand met minimaal 1 mm-neerslag per dag en- de gemiddelde temperatuur van het zeewater (indien van toepassing).

COLOMBO

Ongeveer 69 procent van de bevolking in Sri Lanka is boeddhist, 15 procent is hindoe (vooral tamils), 6 procent is christen en 7 procent is moslim. 
Boeddhisten zijn de aanhangers van de leer van Siddhartha Gautama, een prins die zo'n 2500 jaar geleden in Noord-India een levensleer verkondigde, die in feite bedoeld was om het verstarde hindoeïsme van die tijd te hervormen. Hij bereikte in zijn leven de verlichting en ging de geschiedenis in als de boeddha. Zijn levensleer zegt al dat het wel of niet bestaan van een god of goden feitelijk van ondergeschikt belang is voor de boeddhisten. In navolging van het hindoeïsme beweert Boeddha dat alles wat bestaat een eeuwige opeenvolging van ontstaan en vergaan is, waaraan in principe niets kan ontsnappen: niet de goden, niet het universum, niet de mensen. Het is hem, Boeddha, echter wel gelukt om uit dit eeuwige rad van wedergeboorten los te komen. Zijn leer is een ontsnappingsmethode naar het nirvana, een staat van tijdloze rust en eenheid met alles.
Na de dood van Boeddha viel de religie uiteen in twee richtingen: het mahayana-boeddhisme en het theravada-boeddhisme ook wel hinayana-boeddhisme genoemd. Het mahayana-boeddhisme gaat uit van de universele verlossing van alle levende wezens en wordt daarom het ‘grote voertuig’ genoemd. Deze stroming kent ‘bodhisattwa’s’, stervelingen die de verlichting al hebben bereikt, maar op aarde blijven om de mensen de juiste weg te wijzen. Het mahayana-boeddhisme heeft zich onder andere verspreid over China, Nepal, Japan, Korea en Vietnam.
Het hinayana-boeddhisme staat ook bekend als ‘School van de Ouderen’ en komt vooral voor in Sri Lanka, Myanmar, Thailand, Cambodja, Indonesië, Maleisië en Zuid-India. Deze richting binnen het boeddhisme beperkt zich tot de individuele verlossing van de mens, zonder tussenkomst van anderen, en heet daarom het ‘kleine voertuig’. Wie zelfstandig de verlichting bereikt, wordt ‘arhat’. Deze status is echter alleen voorbehouden aan de monniken. Leken kunnen tijdens hun leven op aarde hoogstens iets toevoegen aan hun karma en herboren worden in een hogere positie. Men kan zijn karma verhogen door het doen van goede werken, zoals het geven van aalmoezen aan monniken en donaties aan tempels. Het onbaatzuchtig geven of ‘dana’ is dan ook de belangrijkste vorm van deugdzaamheid die leidt tot een goed karma.

Het pantheon van hindoegoden is bepaald indrukwekkend. Enerzijds is er sprake van één god, Brahma, een soort wereldziel buiten tijd en ruimte van waaruit alles ontstaat en waarin alles weer terugkeert. Maar die god heeft ontelbaar veel aspecten, die als individuele goden in het hindoeïsme opduiken. Brahma manifesteert zich in de wereld in de vorm van een drie-eenheid die bestaat uit Brahma, de schepper, Vishnoe, de bestendiger die vaak met een blauwe huid wordt afgebeeld en Shiva, de vernietiger. Deze drie goden, die het mannelijke element vertegenwoordigen, hebben vervolgens een vrouwelijke helft, achtereenvolgens Sarasvati, Lakshmi en Shakti. Ieder van deze zes goden en godinnen heeft vervolgens weer verscheidene verschijningsvormen, die elk onder een andere naam bestaan. Zo is Shakti, of Moeder Aarde ook Parvati, de dansende godin van de vruchtbaarheid, maar ook Kali, de duistere godin die mensenoffers vraagt en Durga, de verschrikkelijke. Elk van deze manifestaties heeft een rijdier, dat opnieuw een god is. Zo berijdt Durga een tijger, terwijl ze in haar tien handen allerlei wapens voert. Vishnoes rijdier is de Garuda, een mythologische vogel. De goden hebben kinderen. Zo zijn Shiva en Parvati gezegend met Ganesha, de god van de wijsheid met een olifantskop en een van de populairste goden van de Srilankanen, zowel van hindoes als van boeddhisten. De dikhuid onder de goden berijdt een rat. Maar de belangrijkste hindoegod op Sri Lanka is hun tweede zoon, Skanda, de oorlogsgod die in zijn vrije tijd de allerdaagse problemen en ziektes van de eilandbewoners bestrijdt en daardoor zeer vereerd wordt. Zijn belangrijkste tempel staat in Kataragama. De boeddhisten en islamieten vereren deze god ook.
Dagelijkse kleine offerandes en gebeden aan de goden brengen, is een verplicht ritueel, dat puja wordt genoemd. Ook het aanbrengen van de tikka, de meestal rode stip tussen de ogen is zo'n ritueel. Dit derde oog is bedoeld om bij voortduring ook de blik te richten op de goddelijke wereld, de wereld achter onze werkelijkheid, die niet meer is dan een verwarrende afspiegeling van de hogere werelden. De belangrijkste puja's die dagelijks in de tempels worden gehouden, vinden plaats bij zonsopgang en zonsondergang. Onder het geroffel van trommels, het rinkelen van belletjes, het geluid van blaasinstrumenten en het reciteren van de veda's wordt er een offer gebracht dat de vier elementen, lucht, aarde, water en licht vertegenwoordigt. Bij volle maan zijn de boeddhistische tempels het drukst bezocht en bij nieuwe maan die van de hindoes.

Op Sri Lanka worden verschillende talen gesproken. De Singalezen spreken Singalees, de Tamils hun Tamil. Omdat de Singalezen de grootste bevolkingsgroep uitmaken, is Singalees de taal die het meest wordt gesproken. Je kunt overigens met Engels vrij goed uit de voeten. 

Desondanks stellen Srilankanen het erg op prijs als je een paar woorden in het Singalees kunt zeggen.
Hieronder enkele basiszinnen in het Singalees:

Welkom, hallo, goedendag
ayubowan!

Goedemorgen
suba udasanak

Goedemiddag/avond
suba sandyawak

Goedenacht
suba rathriyak

Tot ziens
mama yanam!

Hoe gaat het?
kohomade?

Goed/uitstekend
varadak nae / honday!

(veel) Dank
(bohoma) istuti

Alstublieft
karunakarala

Hoe heet u?
oyagee?

Mijn naam is…
magee nama ...

Waar komt u vandaan?
oya kohenda?

Ik kom uit Nederland/België
mang netherlands/belgium valin

Ja / nee
ow / nae

Heel goed!
hari hari!

Hoeveel kost dit?
meka kiyada?

Dat is duur, ik hoef het niet
védi! Mata epa!

Heeft u een menukaart?
obata menu-ekak thiyenewada?

Ontbijt/lunch/diner
udae kaeme / dawal kaeme / rae kaeme

Ik wil graag…
mata…..onnae

Ik hoef geen…
mata epa ….

Ik houd van…
mang ….-ta kaemeti

Ik vind je leuk
mang oya-ta kaemeti!

Genoeg / te veel
aetiy / vaediy

Ik eet geen vlees
mang mas kannee nae

Koffie / thee
koppi / thé

Melk en suiker
kiri saha sini

Ijsklontjes
ice keta

Gekookte rijst
bat

Kip / vis
kukulmas / maalu

Rode chili
miris

Groene chilli
amu miris

Zout
lunu

Groente / fruit
elolu / palaturu

Erg lekker!
hari rasay!

Mag ik de rekening?
mata bila ganna pulluwanda?

Waar is het toilet?
bathroom-ekak ko?

1 ekay
2 dekay
3 tunay
4 hatharay
5 pahay
6 hayay
7 hatay
8 atay
9 namayay
10 dahayay
20 wissay
30 tihay
40 hathalihay
50 panahay
60 haetay
70 haetaevay
80 asuvay
90 anuvay
100 siijay
1000 dahay
10.000 daha daha
100.000 lakshaya (100.000 roepies: lek)
 

Ambassade van Sri Lanka in Nederland
Jacob de Graefflaan 2, 2517 JM Den Haag
T +31 (0)70 365 59 10
F +31 (0)70 346 55 96
I www.infolanka.nl 

Ambassade van Sri Lanka in België
Jules Lejeunestraat 27, 1050 Brussel
T +32 (0)2 344 55 85
F +32 (0)2 344 67 37
E: sri.lanka@skynet.be

Nederlandse ambassade in Sri Lanka
25, Torrington Avenue
Colombo 7
T +94 (11) 251 02 00
F +94 (11) 250 28 55
I www.hollandinsrilanka.org

Ereconsulaat van België in Sri Lanka
3/1, Police Park Terrace, Colombo 5
T +94 (11) 250 43 51
F +94 (11) 250 43 52
E consul.belgium@unilink.lk

Sri Lanka is een fotogeniek land, niet alleen vanwege de natuur maar vooral ook vanwege de mensen. Over het algemeen vinden de mensen in Sri Lanka het geen probleem om gefotografeerd te worden. Vaak laten ze datgene waar ze mee bezig zijn voor wat het is om te poseren. Maar als je mensen fotografeert doe het dan met respect. Mensen staan er immers niet op te wachten om slechts als foto-object te dienen. Neem dan ook de tijd om een foto te maken en toon belangstelling, bijvoorbeeld door iemand eerst te begroeten en een praatje te maken. Het werkt vaak ook ontwapenend als de digitale fotograaf laat zien wat er op het beeldschermpje te zien is. Vraag mensen altijd eerst om toestemming als je ze wilt fotograferen. Dat kan soms ook zonder woorden: door de camera omhoog te houden en met gebaren duidelijk te maken dat je een foto zou willen maken. Een positieve of een afwerende reactie is meestal eenvoudig herkend. Respecteer het als mensen liever niet gefotografeerd willen worden en blijf vriendelijk. Mensen kunnen hele goede redenen hebben om niet gefotografeerd te willen worden. Mensen kunnen zich afvragen wat er met hun afbeelding gebeurt. Soms spelen religieuze motieven een rol: men denkt dat er met een foto een stukje van de ziel wordt ontnomen. Anderen willen liever niet tijdens het werk, ongewassen of in vieze kleren op de foto. Sommige vrouwen houden er niet van om gefotografeerd te worden door vreemde mannen. Het kan ook gebeuren dat mensen alleen tegen betaling op de foto willen. Respecteer deze voorwaarde en ga in een dergelijk geval niet van een afstand stiekem fotograferen. Dit kan aanleiding geven tot agressieve reacties.

Het is verboden om foto’s te nemen van militaire objecten zoals militaire checkpoints en vliegvelden. Ook in tempels is fotograferen meestal verboden. Van bhikku's, boeddhistische monniken, en van religieuze ceremonies mag je geen foto maken. Maak vooral geen foto van iemand die voor een Boeddha-beeld poseert, dit wordt als heiligschennis beschouwd. Mahouts (olifantentrainers) en slangenbezweerders verwachten een bijdrage als je foto’s van hen maakt. 

Tweedaagse fotocursus
Fotografie neemt een belangrijke plaats in voor veel reizigers. Het is fantastisch magische momenten, contacten met mensen, prachtige monumenten en bizarre situaties vast te leggen. En ze vervolgens bij thuiskomst als een blijvende herinnering in te plakken, aan de muur te hangen of te verspreiden via het internet. Koning Aap organiseert een tweedaagse fotocursus waarin zowel een inleidende technische- als een beeldende kant zit. Voor meer informatie klik hier.

De munteenheid van Sri Lanka is de Srilankaanse rupee (LKR). De twee grootste biljetten, van 500 en 1000 rupee, zijn voorzien van een zilveren draad die in het papier is geschept. Voor één euro ontvang je ongeveer 150 Srilankaanse rupee (stand: oktober 2011). Kijk voor de actuele wisselkoersen op: www.wisselkoers.nl.

In grotere plaatsen op Sri Lanka kun je met een bankpas met het Cirrus- of Maestro logo geld pinnen bij geldautomaten. Zorg dat je ook een bedrag aan contante euro’s achter de hand hebt voor het geval een geldautomaat defect is. Je kunt euro’s wisselen in hotels, maar de koers is daar lager dan bij banken en wisselkantoren. Creditcards (Visa, Mastercard) worden in bijna alle hotels en in steeds meer grote winkels geaccepteerd.
Zonder reçu is het niet mogelijk om op het vliegveld rupees terug te wisselen naar euro’s of dollars. De meeste banken zijn 's maandags van 9.00 tot 13.00 uur geopend en dinsdag tot en met vrijdag een half uur langer. De bank op het vliegveld van Colombo is dag en nacht geopend. Vergeet niet dat banken op poya(vollemaans)-dagen gesloten zijn.
 

Voor Sri Lanka wordt een aantal vaccinaties beslist aangeraden. Voor de actuele stand van zaken verwijzen we naar www.lcr.nl, de website van het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (LCR) dat de richtlijnen uitgeeft voor vaccinaties en preventie van malaria. Reizigers uit België vinden vergelijkbare informatie op www.itg.be, de website van het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen.
 

Vaccineren bij je thuis!
Bij veel reizen die we aanbieden zijn inentingen tegen de belangrijkste ziekten noodzakelijk. Niet het meest leuke deel van je reisvoorbereiding maar wel onvermijdelijk. Koning Aap heeft in samenwerking met Thuisvaccinatie.nl een oplossing gevonden voor deze vaak tijdrovende klus. In plaats van dat jij naar de GGD of huisarts moet gaan, komt een huisarts bij je thuis op het moment dat het jou schikt om de benodigde inentingen te zetten.

Thuisvaccinatie.nl is een landelijk werkend vaccinatiecentrum. Als je minstens 4 weken voor vertrek contact met hen opneemt, garanderen we dat je gebruik kunt maken van deze unieke service. Een handig alternatief voor de GGD!
 

Tien algemene gezondheidstips voor kids

Tip 1. Voor in het vliegtuig
Als je last hebt van reisziekte, neem dan van te voren een reistabletje in. Zorg dat je vrij door je neus kunt ademen, gebruik anders neusdruppels voor vertrek. Tijdens het opstijgen en landen van het vliegtuig voel je druk op je oren. Een kauwgum in je mond, oordopjes of een bekertje op je oren verminderen die druk. Omdat de lucht in het vliegtuig vaak heel droog is moet je vooral veel drinken. Het beste is om gewoon water te drinken. Liever niet te veel cola (prik) want daar kun je misselijk van worden. Die kans bestaat ook als je te veel snoept of te vet eet. Het is goed om af en toe wat te lopen, dat stimuleert de bloedsomloop. En probeer als het even kan ook wat te slapen.

Tip 2. Doe het rustig aan
Stress en vermoeidheid vergroten de kans op ziekte. Begin dus uitgerust en relaxed aan je reis en neem bij aankomst de tijd om te acclimatiseren. Zeker bij een jetlag kan het soms wel een paar dagen duren voordat je in het juiste ritme zit. Pas je levensritme aan en plan niet te veel activiteiten op een dag. Neem een voorbeeld aan de bewoners van het land. Zij staan meestal vroeg op, houden tussen de middag vaak een lange siësta en worden aan het eind van de middag, wanneer de zon wat minder sterk is, weer actief.

Tip 3. Pas op in de zon
De straling van zon in de tropen is bijzonder sterk, vooral tussen 11.00 en 15.00 uur. Ga dus niet zomaar in de zon zitten want dan loop je een zonnesteek op. Dat gebeurt wanneer het lichaam de warmte van de zon niet meer kwijt kan. Je voelt dan vooral hoofd en nek erg zweten. Zet dus een pet of iets dergelijks op je hoofd en smeer je goed in met zonnecrème (factor 15 of hoger), ook na het zwemmen. Vergeet je lippen niet: gebruik een lippenbalsem met UV filter!
Als je gaat zwemmen kun je het beste een T-shirtje aandoen anders ben je binnen een mum van tijd verbrand. Tijdens het zwemmen werkt het water als een vergrootglas waardoor je huid ongemerkt heel snel verbrandt. Spoel als het even kan na het zwemmen je huid af met gewoon water: de zoutkristallen die na het zwemmen in zee op je huid achterblijven, maken de kans op verbranding nog groter.

Tip 4. Houd beestjes van je lijf
In de tropen kun je allerlei lieve, leuke, mooie en enge beestjes tegenkomen zoals bloedzuigers, teken, kakkerlakken, spinnen en andere kruipers. Sommige kunnen gevaarlijk zijn maar veelal is dat niet het geval. Maak je niet al te ongerust (vaak zijn ze banger voor jou dan andersom) maar wees wel alert en probeer te voorkomen dat ze al te dicht in je buurt komen. Draag daarom altijd slippers of schoenen en controleer voor je die aantrekt even of er geen ongewenste gast inzit.
Als je een junglewandeling maakt is het belangrijk om op de paden te blijven. Graai niet in holle bomen, kuilen of struiken. Teken en bloedzuigers houd je het best van het lijf door je goed aan te kleden. Zorg dat je hele lijf afgedekt is, zet een pet op en bind je lange broek van onderen goed dicht. Gebruik eventueel ski-gamachen.
Controleer je hele lichaam regelmatig op bloedzuigers of teken. En mocht je er een vinden, verwijder deze dan voorzichtig. Teken verwijder je met een speciaal tangetje en bloedzuigers krijg je onder andere los door er tijgerbalsem op te smeren.
Als je ’s nachts onder een klamboe slaapt, heb je geen last van muggen en andere beestjes. Kruipers houd je uit je bed door de bedpoten in een bakje water (het onderste stukje van waterflessen bijvoorbeeld) te zetten.
En mocht je ondanks alle voorzorgsmaatregelen toch vervelend gebeten of gestoken worden, laat je dan controleren door een arts. Als die er niet is kun je bij plaatselijke bewoners informeren. Zij weten meestal heel goed wat er aan de hand is en wat er moet gebeuren.

Tip 5. Pas op met ijs, drankjes en fruit
Wees voorzichtig met ijsblokjes in je cola. Als ze van kraanwater zijn gemaakt kun je er buikklachten en diarree van krijgen. Als ze van gekookt of mineraal water zijn gemaakt kun je ze wel gebruiken. Ook kun je op straat beter geen ijsje kopen bij een ijskarretje. De kans is erg groot dat het ijs ontdooid is geweest waardoor het veel te veel bacteriën bevat. In schone, drukbezochte ijssalons mag je er vanuit gaan dat verpakt of schepijs wel betrouwbaar is.
Cola of limonade drink je het liefst uit een flesje. Open zelf je flesje of zie er op toe dat de verkoper/ober het voor je opent. Vraag als het kan om een rietje: het is hygiënischer en je krijgt op die manier in elk geval niet per ongeluk een wesp in je mond. Fruit ligt vaak prachtig opgepoetst in stalletjes. Maar eet het niet zonder te wassen en te schillen!
Krijg je ondanks al deze handige tips toch diarree dan is er een advies: veel drinken. Ga uit van tenminste twee liter vocht per dag. ORS is een heel goed middel tegen uitdroging als gevolg van diarree. Ook als je geen diarree hebt moet je veel drinken. Je kunt dit controleren aan de kleur van je plas. Is die donkergeel, dan heb je te weinig gedronken.

Tip 6. Smeer je goed in
Vooral in de natte periode kun je in de tropen behoorlijk last hebben van muggen. Een mug die vanaf zonsondergang tot ‘s ochtends vroeg actief is, is de malariamug. Als een malariamug je steekt, kun je heel erg ziek worden. Vandaar dat het heel belangrijk is in bepaalde landen uit voorzorg malariapillen te slikken en onder een geïmpregneerde klamboe te slapen. In sommige landen leeft een mug die een andere vervelende ziekte, dengue, overbrengt. Deze mug is juist overdag actief. Vandaar dat je moet proberen te voorkomen dat je gestoken wordt. Dat kan door kleding (liefst met lichte kleur) te dragen die je lichaam goed bedekt en je in te smeren of te sprayen met muggenolie of -melk met DEET. Door het gebruik van DEET kunnen de muggen je niet zo goed meer ruiken. Test voor je reis wel even of je niet allergisch bent voor DEET! Muggen hebben ook de neiging om op ‘lekkere’ geurtjes en felle kleurtjes af te komen. Wees daarom wat voorzichtig in het gebruik van deodorant, haargel of nagellak. Ben je toch gestoken, ga dan vooral niet krabben. Smeer snel wat zalf tegen jeuk bij insectenbeten.

Tip 7. Let op dagelijkse hygiëne
Op reis zullen toiletten er soms heel anders uitzien dan je thuis gewend bent. Je zult vaak hurk wc’s tegenkomen maar soms is er alleen maar een gat in de grond. Omdat bacteriën zich in tropische temperaturen razendsnel vermeerderen en de sanitaire voorzieningen niet zo luxe zijn als in je eigen land moet je zelf extra goed opletten. Het is heel handig om dan een flesje desinfecteergel voor je handen bij je te hebben. Hiermee kun je je handen wassen zonder water en zeep. Hou verder je nagels kort zodat er geen viezigheid onder kan komen. En blijf ook op reis je tanden goed poetsen. Doe dit bij voorkeur met drinkwater uit flessen. Het water uit de kraan is vaak niet geschikt als drinkwater.
Wanneer je een wond(je) hebt moet je het goed behandelen. Eerst schoonmaken met zeep en daarna eventueel betadine jodium erop. Plak er een pleister op om te voorkomen dat er vliegen op afkomen. Door een zorgvuldige behandeling van de wond voorkom je dat het een grote zweer wordt of dat bacteriën of virussen in je bloedbaan kunnen komen.

Tip 8. Geen tatoeages en piercings
In ontwikkelingslanden ligt het aantal mensen dat besmet is met HIV en vooral met het hepatitus B-virus aanzienlijk hoger dan bij ons. Deze virussen kunnen grote schade aan het lichaam aanrichten. Je raakt gelukkig niet zomaar besmet met deze virussen. Je kunt dan ook gewoon contact hebben met kinderen of volwassenen die je onderweg tegenkomt. Je loopt pas risico zodra er bloed van iemand die besmet is in je lichaam komt. Laat dus geen tatoeages of piercings aanbrengen. Pas ook op bij de kapper, voor het geval het scheermesje niet gedesinfecteerd is. Wees ook voorzichtig met seksueel contact. Mocht er een vakantieliefde opbloeien, gebruik dan altijd een condoom, liefst een van thuis die betrouwbaar is.

Tip 9. Aai geen dieren
Natuurlijk is het leuk om onderweg aapjes, honden en poesjes te aaien. Maar in de tropen kun je dat beter niet doen. Veel dieren zitten onder de vlooien en bovendien zijn ze vaak vals. Dat geldt vooral voor zwerfhonden. Veel van die dieren hebben ook ziektes onder de leden. Als je de dieren aangeraakt hebt, zorg dan dat je de handen goed wast. En als je gebeten bent moet je direct naar een dokter gaan voor het geval er sprake is van besmetting met hondsdolheid (rabiës).

Tip 10. Denk aan je toilettas
Zorg dat je een eigen toilettas hebt en stop deze in je handbagage voor het geval de bagage zoek raakt. Het is een beetje afhankelijk van je leeftijd wat je allemaal mee moet nemen. Hierbij een aantal suggesties: tandenborstel, tandpasta, pleisters, zonnebrandmiddel minstens factor 15, lippenbalsem met UV filter, after sun, flesje desinfecteergel, oordopjes/kauwgom en reisziektepilletjes, thermometer, anti-muggencreme met DEET, zalf bij jeuk en insectenbeten, nagelschaartje, tekentangetje, scheermesjes, maandverband of tampons (dat laatste is vaak moeilijk te krijgen)

Uit: Kids ver op reis; Reisverhalen van avontuurlijke gezinnen (ISBN 9789076888583).

Na een jarenlange burgeroorlog kent Sri Lanka eindelijk vrede en is de kans op aanslagen veel minder dan voorheen. Wel komt het voor dat toeristen bestolen worden maar berovingen zijn gelukkig geen gemeengoed. Het is meer dat de gelegenheid de dief maakt, zoals op drukke markten, in treinen en busstations. Diefstal uit afgesloten hotelkamers komt ook voor. Zelfs door de tralies van open ramen.
Neem tijdens je reis de gebruikelijke voorzorgsmaatregelen. Draag geld en belangrijke papieren op je lichaam, bijvoorbeeld in zakjes aan de binnenkant van je kleding of in een geldbuidel onder je kleding. Stop slechts een klein geldbedrag in je portemonnee zodat je niet al je geld kwijt bent als je zakken gerold worden. Laat geen geld of kostbare zaken los slingeren in je hotelkamer. Draag foto- en filmapparatuur in een tas of rugzak, en loop niet te koop met sieraden. Maak kopieën van belangrijke reisdocumenten zoals het paspoort, visa, vliegtickets en verzekeringspapieren. Je kunt deze gegevens ook scannen en naar je eigen mailadres sturen zodat je er in elk willekeurig internetcafé over kunt beschikken.

Voor actuele informatie over de veiligheid in Sri Lanka kun je je wenden tot www.minbuza.nl, de website van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Ook op http://diplomatie.belgium.be, de website van het Belgische ministerie van Buitenlandse Zaken vind je nuttige reisadviezen.